کد موزیک

بیست ویكمین سال اشغال شهر شوشا مركز فرهنگ كهن مسلمانان آزربایجان توسط ارمنستان

بیست ویكمین سال اشغال شهر شوشا مركز فرهنگ كهن مسلمانان آزربایجان توسط ارمنستان

+0 Like

بیست ویكمین سال اشغال شهر شوشا

مركز فرهنگ كهن مسلمانان آزربایجان توسط ارمنستان

 

شهر شوشا در سال 1992 در نتیجه حمله نظامی به دست ارامنه افتاد. تداوم اشغال این شهر از سوی ارمنستان یكی از مهمترین دلایل اثبات متجاوز بودن این دولت می‌باشد. طبیعتاً ارمنستان با هیچ دلیل منطقی قادر به محق نشان دادن خود در تداوم اشغال شوشا نیست. به دلیل ارتباط مستقیم این مسئله با موضوع لازم به ذكر است، شهر شوشا كه مركز فرهنگ كهن ملت آزربایجان بشمار می‌رود، در طول قرن بیستم سه بار در معرض تجاوز ارامنه قرار گرفته است. شهر شوشا برای اولین بار در سالهای 1907-1905 در معرض هجوم ارامنه قرار گرفته و بطور كلی به آتش كشیده شده است. دومین تجاوز ارامنه به این شهر در سالهای 1920-1918 صورت پذیرفته است. در نهایت تجاوز سوم كه منجر به اشغال این شهر گردید، در روز 8 ماه می سال 1992 رخ داد.

در ابتدا اطلاعاتی كلی درباره موقعیت جغرافیایی، طبیعت، شخصیتهای برجسته و تركیب قومیتی ساكنین شوشا ارائه خواهد گردید: ارتفاع بخش غربی شوشا 1800 متر از سطح دریا و ارتفاع بخش شرقی آن 1400 متر از سطح دریا می‌باشد.  بخش جنوبی شوشا تقریبا مرتفع و مسطح می‌باشد. مساحت شوشا 29.0 كیلومتر مربع و جمعیت آن 26 هزار و هفتصد نفر می‌باشد (1/1/2006). مركز آن شهر شوشا می‌باشد. براساس اطلاعات آماری اخذشده در سال 1832، 91 درصد از جمعیت قره‌باغ را آزربایجانی‌ها و 8.4 درصد آن را ارامنه و جمعیت باقیمانده را نیز سایر ملتها تشكیل می‌دهند. شاید شوشا تنها منطقه آزربایجان باشد كه صدها شخصیت تاریخی و هنرمند پرورش داده و نقش مهمی در تعالی آزربایجان داشته است. این شهر كه نخبگان، شخصیتهای تاریخی و هنرمندان فراوانی را به فرهنگ آزربایجان تقدیم نموده است، صرفنظر از خواست دیگران، هرگز و از هیچ نظر نمی‌تواند متعلق به هیچ ملت دیگری باشد. با خواندن و یا شنیدن «كوههای شوشا» اثر استاد خان شوشینسكی خواه ناخواه قلب انسان به درد می‌آید. زیرا آسمان شهر شوشا كه توسط پناهعلی خان جوانشیر حاكم قره‌باغ بنیانگذاری شده، حقیقتاً مه‌آلود است. شوشا خاستگاه موسیقی آزربایجان بشمار می‌رود، لیكن دهها اثر تاریخی این شهر، من جمله قصر پناهعلی خان، منزل خورشیدبانو ناتوان و مقبره ملاپناه واقف به تاراج رفته است. حتی مجسمه شخصیتهای تاریخی همچون ع.حاجی‌بی‌اف، بلبل و ناتوان نیز مورد اصابت گلوله دشمن قرار گرفته است...


تاریخچه شوشا: شوشا شهری قدیمی در قلمرو ولایت خودمختار قره‌باغ كوهستانی در آزربایجان می‌باشد. این شهر كه از دیرباز وجود داشته، در قرن سیزدهم توسط مغول‌ها ویران شد.

شهر شوشا مجدداً در دهه 50 قرن هجدهم از سوی پناهعلی‌خان حاكم قره‌باغ در حوالی روستای شوشا ساخته شد. این شهر در سالهای آغازین علاوه بر نام شوشا به احترام نام پناهعلی‌خان، پناه‌آباد نیز نامیده شده است. در زمان حاكمیت وی تا سال 1757، بناهای بسیاری در این شهر ساخته شد. در دوره حاكمیت پسر وی ابراهیم‌خان، شهر گسترش یافت، همچنین چندین سد دفاعی و قلعه ساخته شد. در جنگهای مابین فئودال‌ها، شهر شوشا چندین بار با موفقیت از امتحان استحكام خارج شده و پیروز شد. در دوران حاكمیت استعمار روس، شوشا به مركز سیاسی و اقتصادی تمامی منطقه قره‌باغ تبدیل شد و توسعه یافت. این شهر در طول قرنهای متمادی یكی از مراكز اصلی سیاسی- فرهنگی آزربایجان بوده و تاریخ این شهر یكی از اجزای لاینفك تاریخ دولت آزربایجان بشمار می‌رود.

اولین دوره تجاوز ارامنه به شهر شوشا در سالهای 1907-1905 صورت پذیرفته است. در این دوره، فرزندان غیور ملت آزربایجان با در آغوش گرفتن سلاح و فدا كردن خون خویش شوشا را از دست ارامنه نجات داده‌اند.
دومین دوره اشغال شوشا توسط ارامنه: در ماه دسامبر سال 1918، حملات ارامنه به روستاهای آزربایجانی شهرستان جبراییل شدت یافت و در اوایل سال 1919 شكلی ویرانگرتر به خود گرفت. وحشی‌گری‌های ارامنه نسبت به شهرستان شوشا و شهر شوشا مركز سیاسی قره‌باغ با بی‌رحمی بیشتری صورت می‌گرفت.

در دوره حاكمیت جمهوری خلق آزربایجان، در روز 22 مارس سال 1920 یعنی در اولین روز عید نوروز یكی از خیانت‌آمیزترین قیامهای مسلحانه ارامنه در شوشا بوقوع پیوست. این قیام تجزیه‌طلبانه با سفارش بلشویك‌ها كه در تدارك اشغال آزربایجان بودند، صورت گرفت. علیرغم خنثی‌سازی اكثر قیامهای تجزیه‌طلبانه ارامنه در این دوره، آنان قلعه عسگران را به چنگ آوردند. در نتیجه تدابیر نظامی-سیاسی اتخاذشده، جمهوری خلق آزربایجان حقوق حاكمیت خود را در قره‌باغ برپا نمود. لیكن قیامهای تجزیه‌طلبانه و نسل‌كشی‌های صورت گرفته در قره‌باغ از سوی ارامنه كه به دولت محل زندگی خود خیانت می‌كردند، موجب دشوارتر شدن وضعیت دفاع از مرزهای شمالی كشور در آستانه اشغال ماه آوریل سال 1920 شده و باعث تسریع روند سقوط جمهوری خلق آزربایجان، دولت مستقل آزربایجان گردید.

سومین دوره اشغال شوشا توسط ارامنه در روز 8 ماه می سال 1992: در حین اشغال شوشا 200 نفر شهید، 150 نفر معلول، 552 كودك یتیم و نزدیك به 22 هزار نفر آواره شدند. همچنین 200 بنای تاریخی، 2 آسایشگاه، خانه-موزه‌های شخصیتهای برجسته، یك كمپ توریستی با ظرفیت 70 نفر، یك یتیم‌خانه با ظرفیت 1200 نفر و ... ویران گردید. مساجد و زیارتگاههای تاریخی شوشا با خاك یكسان شده و بی‌رحمانه مورد تحقیر قرار گرفتند. در این بین وحشتناك‌ترین موضوع تخریب و تحقیر مساجد، زیارتگاهها و اماكن مقدس شهر شوشا تحت اشغال ارامنه می‌باشد. گویا ارمنستان با این اقدامات خود تمامی جهان اسلام را به مبارزه می‌طلبد. در اینجا فهرست مساجد تاریخی شهر شوشا ارائه گردیده است:

    مسجد جلفالار – این مسجد در قرن نوزدهم در محله جلفالار شهر شوشا بنا شده است.§
    مسجد گوهرآقا (بالا) – در سال 1832 در شوشا ساخته شده است.§
    مسجد گوهرآقا (پایین) – در سال 1768 از سوی گوهرآقا و توسط معمار كربلایی صفی‌خان قره‌باغی ساخته شده است.§
    مسجد حاج یوسفلی – در قرن نوزدهم در محله حاج یوسفلی شهر شوشا ساخته شده است.§
    مسجد كوچرلی – در قرن نوزدهم در محله كوچرلی شهر شوشا ساخته شده است.§
    مسجد مامای – دو طبقه بوده و در قرن نوزدهم در محله مامای شهر شوشا ساخته شده است.§
    مسجد قویولوق – در قرن هجدهم در محله قویولوق شهر شوشا ساخته شده است.§
    مسجد ساعتلی – در سال 1883 در محله ساعتلی شهر شوشا ساخته شده است.§
    مسجد سیدلی – دو طبقه بوده و در قرن هجدهم در محله مامای شهر شوشا ساخته شده است.§
    مسجد تزه‌محله – در قرن نوزدهم در تزه‌محله شهر شوشا ساخته شده است.§
    مسجد خوجا مرجانلی – در قرن هجدهم در محله خوجا مرجانلی شهر شوشا ساخته شده است.§
    مسجد چول‌قالا – در قرن نوزدهم در محله چول‌قالا شهر شوشا ساخته شده است.§


اكنون به بررسی برخی حقایق تاریخی در رابطه با اشغال شوشا می‌پردازیم. اوهانس آپرسیان نویسنده ارمنی كه شاهد وقایع خونین سال 1918 بوده است، در كتاب خود به نام «انسانها اینگونه‌اند. وقایع سالهای 1922-1918 آزربایجان در خاطرات یك ارمنی» می‌نویسد: «پس از اینكه فضا كمی آرام شد (پس از وقایع سال 1918)، یكبار دیگر به شوشا رفتم. در تمامی محله‌های شهر چیزی جز توده‌های سنگ و كلوخ باقی نمانده بود. تمامی منازل به آتش كشیده شده و صاحبان آن نیز كشته شده بودند. همین بلایا بر سر خان‌كندی نیز آورده شده بود.» (ا.محمودوف، ترور ارامنه – Armenian terror – Агмянский террор. باكو: وطن، 2005، ص.168(


بر كسی پوشیده نیست كه شوشا از نظر تاریخی قلعه‌ای فتح‌ناپذیر بشمار رفته است. علیرغم گذشت بیست سال از اشغال شوشا كه در بلندترین نقطه استراتژیك منطقه واقع شده، هنوز هم پاسخ سوالات مطرح‌شده در رابطه با اشغال این قلعه فتح‌ناپذیر در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. در دوره گذشته به درستی چنین سوالی مطرح شده است: وقوع اشغال چگونه امكان یافته است؟ به منظور پاسخ دادن به این سوال، می‌بایست برخی از فرآیندهای سیاسی-جنگی رخ‌داده در منطقه در سالهای 1993-1987 را یادآوری نمود. آنچنان كه مشخص است، حاكمان شوروی همانگونه كه با آمدن خود مسائلی همچون خون و خونریزی، آسیمیلاسیون و سركوب، مشكلات مصنوعی و حساب‌شده بر سر خاك، اختلافات قومی و نتایج سنگین بحرانهای اقتصادی طراحی شده را برای آزربایجان به همراه آوردند، در آستانه فروپاشی خود نیز مجدداً تلاش برای به اجرا درآوردن مقاصد شوم باقیمانده از امپراتوری تزار روس را آغاز نمودند. بدین ترتیب از اواخر سال 1987، ادعاهای جدید مطرح شده از سوی ناسیونالیست‌های ارمنی در خصوص خاك آزربایجان، به جنگ بین دو دولت ارمنستان و آزربایجان مبدل گردید. سیاستهای دوگانه اعمال‌شده از سوی شخص میخائیل گورباچف آخرین رهبر اتحاد جماهیر شوروی سابق موجب اشغال خاك آزربایجان و آواره شدن نزدیك به یك میلیون نفر از ساكنین آزربایجان گردید. الكساندر پروخانوف نویسنده برجسته روس به دفعات و براساس حقایق انكارناپذیر به اثبات رسانیده است كه مسئله قره‌باغ كوهستانی صرفاً از سوی م.گورباچف آخرین رهبر اتحاد جماهیر شوروی سابق به جنگ تبدیل شد. وی می‌نویسد: تمامی مسئولیتهای تاریخی، معنوی، سیاسی و حقوقی فجایع رخ‌داده در نتیجه مناقشه قره‌باغ كوهستانی كه با اخراج وحشیانه آزربایجانی‌ها از ارمنستان شعله‌ورتر گردیده بود، برعهده م.گورباچف می‌باشد. خصوصاً اشغال شوشا در آستانه سقوط امپراتوری شوروی، یكی از فاجعه‌آمیزترین نتایج سیاستهای تبعیض‌آمیز حاكمیت شوروی برعلیه آزربایجان در سالهای آغازین استقلال می‌باشد. حمایت یك‌جانبه رهبران شوروی از سیاستهای اشغالگرانه ارمنستان برعلیه آزربایجان، یك حقیقت انكارناپذیر است. در غیر اینصورت ارمنستان هرگز قادر به اجرای مقاصد تجاوزكارانه خود برعلیه آزربایجان نبود. زیرا ارمنستان از نظر منابع انسانی، ارزشهای معنوی، ثروتهای طبیعی، پتانسیل‌های صنعتی، نیروی نظامی و غیره همواره از آزربایجان ضعیف‌تر بوده است.

اكنون به بررسی چند نمونه از اسناد ثابت‌كننده حقانیت آزربایجان در رابطه با مالكیت تاریخی شوشا می‌پردازیم: در حمله ارتش ایران به قفقاز در سال 1797، در حین هجوم آغامحمدخان قاجار به شوشا، اشتراكات ملی و دینی موجود مابین وی و ابراهیم خان كه مخالف مداخله نظامی بود، از مهمترین دلایل تاریخی عدم وجود ارتباط ارامنه با این منطقه می‌باشد. در این رابطه می‌توان به هزاران منبع تاریخی اشاره كرد كه نشان‌دهنده احساس افتخار ارامنه نسبت به مهتری و نوكری به عنوان خواجه در قصر هر دو فرمانروا می‌باشد (ز.م.بنیادوف، ت.ع.بنیادوف، ع.ق.صفرلی، تاریخ آزربایجان، باكو: آذرنشر، 2005، ص.719). نامه‌های ارسالی از سوی كشیش‌های ارمنی تركیه، ایران و قفقاز به پادشاه روسیه حاوی پیشنهاد خدمت غیرشرافتمندانه به وی، از بزرگترین خیانتهای ارامنه به خاك محل زندگی و صاحبان آن بشمار می‌رود. لازم به ذكر است، در آثار محققین بزرگی همچون ولیچكو، شاوروف، گریازنوف، فایگل، ساموئل.آ.اوژمز و ... با نظرات منفی درباره ارامنه مواجه می‌شویم كه تمامی این مسائل نشاندهنده خصوصیات ملی ارامنه می‌باشد (ا.محمودوف، ترور ارامنه – Armenian terror – Агмянский террор. باكو: وطن، 2005، ص.168). مثلاً سورملیان نویسنده ارمنی می‌نویسد: «یكی از مهمترین دلایل ایجاد تضاد مابین تركها و ارامنه، بیرحمی شدید ناسیونالیست‌های ارمنی در مقابل بشردوستی، دلسوزی و وطن‌پروری ملتهای تركیه و آزربایجان می‌باشد.» (همان، ص. 160). ساموئل آ.اوژمز نویسنده مشهور می‌نویسد: «ریشه‌های تاریخی قره‌باغ به دوره آنتیك بازمی‌گردد. این منطقه یكی از ایالتهای تاریخی آزربایجان است. این منطقه مركز سیاسی، فرهنگی و تاریخی آزربایجان می‌باشد... «مشكل قره‌باغ» براساس ادعاهای ساختگی ارامنه ایجاد شده است». (ساموئل. آ.اوژمز. ارمنستان، رازهای كشور تروریست «مسیحی»، در دو جلد، جلد اول. باكو: ا.ك.آ. افست آزربایجان-تركیه، 2004، ص.385(

دلایل فراوانی وجود دارند كه نشاندهنده منسوبیت یك كشور، منطقه و یا شهر به یك ملت و موارد شهرت یافتن آن می‌باشند. مثلاً ارومیه با انگورهای رنگارنگ زینت‌بخش سفره‌ها، اصفهان با عطریات طبیعی خود كه حتی از محصولات فرانسه نیز پیشی می‌گیرند، تبریز با صنایع دستی گوهروار خود، باكو با مهمترین ثروت زیرزمینی خود یعنی نفت و شوشا نیز با موسیقی موغام، ادبیات گرانبها و زیباییهای طبیعی بی‌نظیر خود شهرت یافته است. برخی از دلایل تعلق شوشا به خاك آزربایجان بدین شرح است:
-
نمونه‌های مادی فرهنگ؛

- نمونه‌های میراث فرهنگی؛

- دلایل منعكس‌كننده فرآیندهای تاریخی.

فرش شوشا كه با هزار نقش خود شهرت جهانی داشته و زینت‌بخش قصرهای فرمانروایان بزرگ اروپا و آسیا بوده، خوانندگان موسیقی موغامی اهل شوشا با آهنگهای معجزه‌آسای جهانی، نقش مهم شخصیتهای ترك و مسلمان در فرآیندهای تاریخی منطقه و غیره از مهمترین نكاتی هستند كه ثابت می‌كنند شوشا یك شهر تاریخی آزربایجان است. ارامنه پس از اشغال شوشا در سال 1992، به منظور از بین بردن آثار تاریخی آزربایجان در این شهر، یكبار دیگر شوشا را با خاك یكسان كردند. نتیجتاً مساجد و زیارتگاهها مورد تحقیر قرار گرفته و آثار فرهنگی و تاریخی به شكلی هدفدار نابود شدند. لیكن ناسیونالیستهای ارمنی نباید فراموش كنند كه تعداد آثار گرانبهای فرهنگی و حقایق انكارناپذیر تاریخیِ اثبات‌كننده تعلق شوشا به آزربایجان آنقدر زیاد هستند كه در تمامی ملاحظات منطقی و بررسی‌های حقوقی، حق و عدالت در طرف آزربایجان صف‌آرایی می‌كنند. از همه مهمتر اینكه بی‌شك ارامنه فراموش نمی‌كنند كه دولت آزربایجان قدرت كافی برای آزادسازی شوشا را داشته و ملت آزربایجان نیز دارای قدرت معنوی و اتحاد ملی لازم می‌باشند. همچنین تمامی اصول حقوق بین‌المللی برای انجام چنین اقدام ضروری و عادلانه‌ای موجود هستند

http://iranturks.arzublog.com.



  • [ ]

free counters

کد موزیک